Desteğiniz önemli: Sözlüğümüze destek olmak için tıklayınız

Manga: Revizyonlar arasındaki fark

Argoca - Türkçe Sözlük sitesinden
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
← Önceki değişiklik
Değişiklik özeti yok
Değişiklik özeti yok
 
(Aynı kullanıcının aradaki diğer 5 değişikliği gösterilmiyor)
1. satır: 1. satır:
'''Etimoloji:'''
== Manga Nedir? (Hap Bilgi) ==
'''Manga''', Japonya'ya özgü çizim sanatıyla oluşturulan, genellikle sağdan sola doğru okunan ve kendine has görsel bir dili olan Japon çizgi romanlarına verilen genel addır. Aksiyondan romantizme kadar her konuda ve her yaşa hitap eden mangalar, günümüzde milyarlarca dolarlık küresel bir popüler kültür endüstrisinin temelidir.


“Manga” basitçe “çizgi roman” ya da “karikatür” olarak çevrilebilir ya da sözlük anlamı ile “tasarlanmamış resimler” olarak tanımlanabilir. Bu [[terim]] ilk olarak 1814 yılında, ünlü çizer Katsushika Hokusai tarafından kullanılmıştır. Hokusai; mitoloji, tarih ve günlük yaşamla ilgili resimlerinden oluşan üç kitaplık çalışmasını manga olarak tanımlamıştır. Bu sözcük, serbest akım kompozisyon ve farklılık sitilinin duygusunu ifade etmeyi amaçlamıştır. Ayrıca Çince ve Korece'de de aynı karakterlerle yazılır, ama farklı okunur. Başta tomar ve çizimler için kullanılan bu sözcük, batının “çizgi romanları” ya da “karikatürleri” yerine kullanılmaz.
== Etimoloji: "Manga" Kelimesi Nereden Geliyor? ==
"Manga" kelimesi basitçe "çizgi roman" veya "karikatür" olarak çevrilse de, sözlük anlamı itibarıyla "tasarlanmamış, rastgele çizilmiş resimler" olarak tanımlanabilir. Bu terim ilk olarak 1814 yılında, dünyaca ünlü [[ukiyo-e]] ustası '''Katsushika Hokusai''' tarafından kullanılmıştır. Hokusai; mitoloji, tarih ve günlük yaşamla ilgili eskizlerinden oluşan ve toplamda '''15 ciltlik''' devasa çalışmasını ''Hokusai Manga'' olarak adlandırmıştır. (Evet, bazı eski Batı kaynaklarında 3 cilt yazar ama orijinal seri tam 15 cilttir, [[otaku]]ların bilgisine!) Bu sözcük, serbest akım kompozisyonun ve kuralsız stilin duygusunu ifade etmeyi amaçlamıştır.


“manga” kelimesindeki “man” ideogramı “genişleyen” ve “su” parçalarından oluşur. Başta “sel gibi akmak” anlamına gelirken sonraları “değişmezlik”, “acımasızlık” veya “karışıklık” anlamlarını aldı. Çağrışımlar sonucu zamanla anlamı “istemsiz” ve “rasgele” olarak değişti. Manganın anlamının “sorumsuz resimler” olduğu yolunda süregelen bir söylenti vardır. Kaynağı büyük ihtimalle McCarthy (1993) olan bu söylenti tamamen yanlıştır.
"Manga" kelimesindeki "man" [[kanji]]si, "su" ve "genişleyen/yayılan" parçalarından oluşur. Başlangıçta "sel gibi akıp taşmak" anlamına gelirken, sonraları "değişmezlik", "amaçsızlık" veya "rastgelelik" anlamlarını kazanmıştır. Çince ve Korecede de aynı karakterlerle yazılır ancak farklı okunur.


Son zamanlarda batıda kurulan bazı şirketler adlarının içinde “manga” sözcüğünü kullanıp, bu sözcüğü batı ile ilgili bir bağlamda kullananlara karsı bazen [[yargı]] [[Süreç|süreci]] bile başlatmışlardır. “Manga” sözcüğü bu şirketler açılmadan yıllar önce İngilizceye girdiği, hatta dergi ve [[haber]] grubu adları gibi çeşitli yerlerde kullanıldığı için bu tür davalar açmak yersizdir.
''Çevirmenin Notu:'' Manganın anlamının "sorumsuz resimler" (irresponsible pictures) olduğu yolunda Batı'da süregelen bir söylenti vardır. Kaynağı büyük ihtimalle Helen McCarthy'nin 1993 tarihli akademik çalışmaları olan bu çeviri, manganın doğasını tam yansıtmadığı için günümüzde otaku dünyasında pek kabul görmez.


'''Geçmiş:'''
== Manganın Tarihçesi: Tapınak Duvarlarından Modern Sayfalara ==


Bir 12. yy çizimi olan [[chojuu giga]] (sıçrayıp oynayan hayvan ve kuşların çizimleri) Japon manga geleneğinin ilk ürünü sayılır. Şen bir yaklaşımla, hayvanlara insan ve [[bodhisattva]] tavırları yakıştıran bu [[yapıt]], Shingon Budist keşişi Toba tarafından çizildi.
=== Geleneksel Sanattan Modern Çizgilere ===
Japon manga geleneğinin ilk ürünü, 12. yüzyıla ait bir çizim olan ve sıçrayıp oynayan hayvanları resmeden '''[[Chojuu-giga]]''' (Kuş ve Hayvanların Eğlenceli Eskizleri) sayılır. Şenlikli bir yaklaşımla kurbağalara, tavşanlara ve maymunlara insan tavırları yakıştıran bu efsanevi yapıt, Shingon Budist keşişi '''Toba Sojo''' tarafından çizilmiştir.


Çağdaş manga, “[[Zenga]]” ([[Zen]] keşişlerince aydınlanma için kullanılan karikatürler) , “[[Toba-e]]”, “[[Ootsu-e]]” (yapıldıkları yer ile adlandırılan popüler komik çizimler) , “[[kyouga]]” (“çılgın resimler”, garip olayların görüntüleri) ve “[[shunga]]”yı (“bahar resimleri”, erotik [[tahta]] blok baskıları) kapsayan Japon görsel geleneği tarafından oluşturulmuştur.
Çağdaş manga; Zen keşişlerinin aydınlanma için kullandığı ''Zenga'', popüler komik çizimler olan ''Toba-e'' ve ''Otsu-e'', garip olayları resmeden çılgın resimler ''kyouga'' ve erotik tahta baskılar olan ''shunga'' gibi köklü Japon görsel geleneklerinden beslenerek büyümüştür.


19.yüzyılda [[ukiyo-e]]’ nin yeniden belirdiği görülmüş ve “[[tanuki-e]]” ve "[[namazu-e]]” (“kedibalığı resimleri”) gibi yergili çizimler ortaya çıkmıştır. Kedibalığı, depremler ve büyük sosyal değişimlere bir gönderme olarak kullanılmıştır. [[Punch]] dergisi özellikle, 1862 yılında Japon versiyonunun çıkmasıyla etkili olmuştur. “[[ponchi-e]]” sözcüğü Avrupa stili karikatürleri tanımlamak için ortaya çıkmıştır. Punch türünden olan Japon yayınlarından biri 1877’de yayınlanan Marumaru Chinbun idi. Burada bazı batı çizim yöntemleri ve konuşma balonları kullanılmıştır. Yazılı konuşmalara ilk yer veren 4 karelik karikatür 1902 yılında yayınlanmıştır. Bundan sonraki büyük [[etki]] ise 1920 yılında olan ve pek çok Japon çizeri de etkileyen Amerikan çizgi roman dergisi patlamasıdır.
19. yüzyılda ukiyo-e sanatının yeniden şahlanmasıyla, depremler ve büyük sosyal değişimlere ironik bir gönderme yapan "kedibalığı resimleri" (''namazu-e'') gibi yergili çizimler ortaya çıkmıştır. Batı etkisi ise 1862'de İngiliz ''Punch'' dergisinin Japon versiyonunun çıkmasıyla kendini göstermiş, Avrupa stili karikatürleri tanımlamak için "ponchi-e" sözcüğü türetilmiştir. Yazılı konuşma balonlarına ilk yer veren 4 karelik ([[yonkoma]]) karikatür ise 1902 yılında '''Rakuten Kitazawa''' tarafından yayımlanmıştır. 1920'lerdeki Amerikan çizgi roman patlaması da Japon çizerleri ([[mangaka]]ları) derinden etkilemiştir.


Manga yapıtları, 50’lerin başlarında Tezuka Osamu çizgi roman dergileri için çizmeye başlayana kadar bugünkü kadar tutulmuyordu. Tezuka, en etkili teknikleri araştırarak Japonya’nın ve diğer yerlerin sanatsal geleneklerini denedi. Özellikle sinemayla ilgilendiğinden tüm yapıtlarının gelişmiş sinemasal bir anlatımı vardır. Tezuka’nın animasyona olan ilgisi sitiline bir derinlik katmıştır. 60’ların sonlarına doğru Disney stüdyolarında çalışmıştır. (Disney’ in 1994 filmi Lion King’in aslında Tezuka’nın 1960’lardaki mangası “Jungle Emperor”un bir taklidi olduğu düşünülmektedir.) Tezuka, Disney’in estetiğini tıpa tıp kopyalamaktan çok karakterler ve tutumlu bir anlatım arasındaki ilişkiyi anlamaya çalışmıştır. Başarısı yeni farklı bir görsel anlatıma önderlik etmiş, manga endüstrisinin hızlı gelişimi için bir yol açmıştır. 60 ve 70’lerin pek çok seçkin çizeri Tezuka’nın eski yardımcılarındandır.
=== Tezuka Osamu: Manganın Babası ve Sinematik Devrim ===
Manga yapıtları, 1950'lerin başlarında "Manganın Babası" (Manga no Chichi) olarak bilinen efsanevi mangaka '''Tezuka Osamu''' sahneye çıkana kadar bugünkü devasa popülaritesine ulaşmamıştı. Tezuka, Japonya'nın ve Batı'nın sanatsal geleneklerini harmanlayarak mangaya yepyeni bir soluk getirdi. Özellikle sinemaya olan tutkusu sayesinde, paneller arası geçişlerde '''sinematik bir anlatım''' kullandı.  


'''Japonya dışında:'''
Tezuka'nın animasyona olan ilgisi stiline derinlik katmış, hatta Disney'in estetiğini inceleyerek karakterler ve anlatım arasındaki duygusal bağı güçlendirmiştir. ''(Küçük bir dedikodu: Disney'in 1994 yapımı Aslan Kral filminin, aslında Tezuka'nın 1960'lardaki mangası Orman İmparatoru / Kimba the White Lion'ın bariz bir taklidi olduğu otaku camiasında hala hararetle tartışılır!)'' Tezuka'nın açtığı bu yol, manga endüstrisinin altın çağını başlatmış; 60 ve 70'lerin pek çok usta çizeri onun asistanlığından yetişmiştir.


Japon mangaları tüm asyada kabullenilmiştir. Tayvan’da manganın popülaritesini ucuz, kolay edinilen ve aslına çok [[yakın]], kaçak çevrilmiş mangaların artışı sağlamıştır. Üstünkörü çeviriler ve sansür, alıcıların ilgisini azaltacak hiçbir etki yaratmamıştır. Tayvan ve benzer durumdaki diğer Asya ülkelerinde 1992’de manga korsanlığına getirilen yasak, korsanları hemen tercüme haklarını satın almaya ve kendilerini yasallaştırmaya itmiştir. Bugün Tayvan’da manga, kendini bu işe adamış pek çok kitapçı ve kütüphanelerle yükselmektedir. [[Shoujo-manga]], [[doujinshi]] ve tutkulu Japon çizerleri (CLAMP gibi) önemli destekçilere sahiptir. (söylenenlere göre zorunlu askerlik nedeniyle [[seinen-manga]] daha az tutulur) [[Yerel]] manga pazarında çalışmaları Japonca’ya çevrilmiş olan Tsai chih Chung ve Chen Wen gibi bazı yetenekli [[mangaka]]lar ortaya çıkmıştır. Bazı Tayvanlı mangakalar ise artık yalnızca Japon dergileri için çalışmaktadırlar.
== Japonya Dışında Manga Çılgınlığı ve Küresel Etkisi ==


Yıllardır Hong Kong’da manga haberleri, çeviriler ve tutkulu çizerlerin yapıtlarının bir çoğunun çevirisini yayınlayan haftalık Family Comics dergisinin, 1993 yılında yayınını durdurmasıyla Japon manga hakları için çılgın bir kapışma başladı. Günümüzde, manga çevirilerinin maliyeti ve kalitesi arttı ve manga çevirisi büyük bir iş alanı oldu. Dragonball ve Slam Dunk gibi asyanın her yerinde tanınan [[Shounen-manga]]lar özellikle Hong Kong’da çok tutuluyorlar.
=== Asya Pazarında Korsandan Yasallığa ===
Japon mangaları tüm Asya'da adeta bir fırtına gibi esmiştir. Tayvan'da manganın ilk yayılışı, ucuz ve kolay erişilebilir kaçak çeviriler (korsan mangalar) sayesinde olmuştur. Üstünkörü çeviriler ve sansür bile okuyucunun iştahını kapatamamıştır. Ancak 1992'de Tayvan'da, 1993'te ise Hong Kong'da (ünlü ''Family Comics'' dergisinin kapanmasıyla) telif hakları yasalarının sertleşmesi, korsanları yasal çeviri haklarını satın almaya itmiştir.  


Japon mangaları ve dergileri Güney Kore'de de hızla yaygınlaşıyor. Japon mangası çevirisi için ödenen telif hakkı ücretleri sayesinde Koreli manga korsanları da son günlerde yok oldular. Kore pazarında şu an Shounen-manga dergilerinin iki katı kadar Shoujo-manga dergisi bulunuyor. Dövüş sanatı manga dergileri de tutuluyor.
Günümüzde Güney Kore, Tayvan ve Hong Kong'da manga çevirisi devasa bir sektördür. Özellikle ''Dragon Ball'' ve ''Slam Dunk'' gibi efsanevi [[Shonen manga|'''shonen''' mangalar]] Asya'yı kasıp kavururken, [[Shojo manga|'''shojo''' (genç kız) mangaları]] ve tutkulu çizerlerin elinden çıkan '''[[doujinshi]]''''ler (hayran yapımı bağımsız çizgi romanlar) büyük kitlelere ulaşmıştır. Güneydoğu Asya'da (Tayland, Malezya, Singapur) ise Doraemon gibi çocuk mangaları yerel dillere çevrilerek popülerleşmiş, ancak şiddet ve cinsellik içeren seriler katı sansür yasalarına takılmıştır.


Tayland, Endonezya ve Malezya’da 60'lı yıllarda çıkan bir çok manga çevrilmiştir. Japonca asılları ve Çince’ye çevrilmiş basımları da Malezya’nın büyük şehirlerinde bulunabilir. Doraemon gibi birçok çocuk mangası Malayca’ya çevrilmiştir. Yine de cinsellik ve şiddet içeren mangalar kolay kolay bulunamamaktadır. Singapur’da Japonya’dan getirilen dergilerin bazı sayfaları sansür yasaları gereğince çıkarılır.
=== Batı Dünyası ve "Manga" Kelimesinin Telif Savaşları ===
Manga, anime uyarlamalarının açtığı yoldan ilerleyerek Batı'da da büyük bir okuyucu kitlesi bulmuştur. Fransa, İtalya ve İspanya gibi Avrupa ülkelerinde manga satışları rekorlar kırarken, ABD pazarında önceleri "honyaku komikkusu" (çeviri çizgi roman) formatında satılan eserler, zamanla orijinal formatıyla rafları ele geçirmiştir. Adam Warren ve Ben Dunn gibi Batılı çizgi roman çizerleri animelerden ilham almış, hatta Warren, ''Dirty Pair'' için resmi uyarlamalar çizmiştir.


Manga batıdaki bir çok ülkede de okuyucu bulmaya başladı. Birçok durumda, batılı okurlar manga ile anime yolundan tanışmışlardır. Şu sıralar, mangalar özellikle bazı yapıtların iyi sattığı İspanya, Fransa ve İtalya’da oldukça popüler. ABD’de, son 10 yılda çevrilmiş mangalar çizgi roman dükkanlarında azar azar kendilerini göstermeye başlamıştır. Bunlar genelde Japonca’da “manga” değil, “[[honyaku komikkusu]]" (“çeviri çizgi roman”) ya da "[[eigo-ban]]" (İngilizce basım) denilen 30 sayfalık kitaplar biçiminde çıkarılıyor. Adam Warren ve Ben Dunn gibi çizgi roman çizerleri animeyi esin kaynağı etmişlerdir. Hatta Adam Warren, Dirty Pair ve Bubblegum Crisis animeleri için izinli uyarlamalar yapmıştır. Bazı Amerikan manga severler anime doujinshiler çizmiş ve bunları [[Comiket]]lerde satmışlardır. Çok satan bazı Amerikan çizgi romanları da manga’nın bazı görselliklerini yüzeyselce kullanmaktadırlar.
''Trajikomik bir hukuk notu:'' 1990'larda Batı'da kurulan '''Manga Entertainment''' gibi bazı şirketler, "manga" kelimesini kendi ticari markaları olarak tescil ettirmeye çalışmış ve bu jenerik kelimeyi kullanan hayran gruplarına veya diğer yayıncılara karşı agresif yargı süreçleri başlatmıştır. Oysa "manga" kelimesi İngilizceye ve küresel popüler kültüre bu şirketler kurulmadan çok önce girmiştir. Neyse ki günümüzde bu tür absürt telif davaları yerini, manganın tüm dünyada özgürce okunup paylaşılmasına bırakmıştır.


[[Kategori:Manga]]
[[Kategori:Manga sözlüğü]]

21.58, 8 Mart 2026 itibarı ile sayfanın şu anki hâli

Manga Nedir? (Hap Bilgi)

Manga, Japonya'ya özgü çizim sanatıyla oluşturulan, genellikle sağdan sola doğru okunan ve kendine has görsel bir dili olan Japon çizgi romanlarına verilen genel addır. Aksiyondan romantizme kadar her konuda ve her yaşa hitap eden mangalar, günümüzde milyarlarca dolarlık küresel bir popüler kültür endüstrisinin temelidir.

Etimoloji: "Manga" Kelimesi Nereden Geliyor?

"Manga" kelimesi basitçe "çizgi roman" veya "karikatür" olarak çevrilse de, sözlük anlamı itibarıyla "tasarlanmamış, rastgele çizilmiş resimler" olarak tanımlanabilir. Bu terim ilk olarak 1814 yılında, dünyaca ünlü ukiyo-e ustası Katsushika Hokusai tarafından kullanılmıştır. Hokusai; mitoloji, tarih ve günlük yaşamla ilgili eskizlerinden oluşan ve toplamda 15 ciltlik devasa çalışmasını Hokusai Manga olarak adlandırmıştır. (Evet, bazı eski Batı kaynaklarında 3 cilt yazar ama orijinal seri tam 15 cilttir, otakuların bilgisine!) Bu sözcük, serbest akım kompozisyonun ve kuralsız stilin duygusunu ifade etmeyi amaçlamıştır.

"Manga" kelimesindeki "man" kanjisi, "su" ve "genişleyen/yayılan" parçalarından oluşur. Başlangıçta "sel gibi akıp taşmak" anlamına gelirken, sonraları "değişmezlik", "amaçsızlık" veya "rastgelelik" anlamlarını kazanmıştır. Çince ve Korecede de aynı karakterlerle yazılır ancak farklı okunur.

Çevirmenin Notu: Manganın anlamının "sorumsuz resimler" (irresponsible pictures) olduğu yolunda Batı'da süregelen bir söylenti vardır. Kaynağı büyük ihtimalle Helen McCarthy'nin 1993 tarihli akademik çalışmaları olan bu çeviri, manganın doğasını tam yansıtmadığı için günümüzde otaku dünyasında pek kabul görmez.

Manganın Tarihçesi: Tapınak Duvarlarından Modern Sayfalara

Geleneksel Sanattan Modern Çizgilere

Japon manga geleneğinin ilk ürünü, 12. yüzyıla ait bir çizim olan ve sıçrayıp oynayan hayvanları resmeden Chojuu-giga (Kuş ve Hayvanların Eğlenceli Eskizleri) sayılır. Şenlikli bir yaklaşımla kurbağalara, tavşanlara ve maymunlara insan tavırları yakıştıran bu efsanevi yapıt, Shingon Budist keşişi Toba Sojo tarafından çizilmiştir.

Çağdaş manga; Zen keşişlerinin aydınlanma için kullandığı Zenga, popüler komik çizimler olan Toba-e ve Otsu-e, garip olayları resmeden çılgın resimler kyouga ve erotik tahta baskılar olan shunga gibi köklü Japon görsel geleneklerinden beslenerek büyümüştür.

19. yüzyılda ukiyo-e sanatının yeniden şahlanmasıyla, depremler ve büyük sosyal değişimlere ironik bir gönderme yapan "kedibalığı resimleri" (namazu-e) gibi yergili çizimler ortaya çıkmıştır. Batı etkisi ise 1862'de İngiliz Punch dergisinin Japon versiyonunun çıkmasıyla kendini göstermiş, Avrupa stili karikatürleri tanımlamak için "ponchi-e" sözcüğü türetilmiştir. Yazılı konuşma balonlarına ilk yer veren 4 karelik (yonkoma) karikatür ise 1902 yılında Rakuten Kitazawa tarafından yayımlanmıştır. 1920'lerdeki Amerikan çizgi roman patlaması da Japon çizerleri (mangakaları) derinden etkilemiştir.

Tezuka Osamu: Manganın Babası ve Sinematik Devrim

Manga yapıtları, 1950'lerin başlarında "Manganın Babası" (Manga no Chichi) olarak bilinen efsanevi mangaka Tezuka Osamu sahneye çıkana kadar bugünkü devasa popülaritesine ulaşmamıştı. Tezuka, Japonya'nın ve Batı'nın sanatsal geleneklerini harmanlayarak mangaya yepyeni bir soluk getirdi. Özellikle sinemaya olan tutkusu sayesinde, paneller arası geçişlerde sinematik bir anlatım kullandı.

Tezuka'nın animasyona olan ilgisi stiline derinlik katmış, hatta Disney'in estetiğini inceleyerek karakterler ve anlatım arasındaki duygusal bağı güçlendirmiştir. (Küçük bir dedikodu: Disney'in 1994 yapımı Aslan Kral filminin, aslında Tezuka'nın 1960'lardaki mangası Orman İmparatoru / Kimba the White Lion'ın bariz bir taklidi olduğu otaku camiasında hala hararetle tartışılır!) Tezuka'nın açtığı bu yol, manga endüstrisinin altın çağını başlatmış; 60 ve 70'lerin pek çok usta çizeri onun asistanlığından yetişmiştir.

Japonya Dışında Manga Çılgınlığı ve Küresel Etkisi

Asya Pazarında Korsandan Yasallığa

Japon mangaları tüm Asya'da adeta bir fırtına gibi esmiştir. Tayvan'da manganın ilk yayılışı, ucuz ve kolay erişilebilir kaçak çeviriler (korsan mangalar) sayesinde olmuştur. Üstünkörü çeviriler ve sansür bile okuyucunun iştahını kapatamamıştır. Ancak 1992'de Tayvan'da, 1993'te ise Hong Kong'da (ünlü Family Comics dergisinin kapanmasıyla) telif hakları yasalarının sertleşmesi, korsanları yasal çeviri haklarını satın almaya itmiştir.

Günümüzde Güney Kore, Tayvan ve Hong Kong'da manga çevirisi devasa bir sektördür. Özellikle Dragon Ball ve Slam Dunk gibi efsanevi shonen mangalar Asya'yı kasıp kavururken, shojo (genç kız) mangaları ve tutkulu çizerlerin elinden çıkan doujinshi'ler (hayran yapımı bağımsız çizgi romanlar) büyük kitlelere ulaşmıştır. Güneydoğu Asya'da (Tayland, Malezya, Singapur) ise Doraemon gibi çocuk mangaları yerel dillere çevrilerek popülerleşmiş, ancak şiddet ve cinsellik içeren seriler katı sansür yasalarına takılmıştır.

Batı Dünyası ve "Manga" Kelimesinin Telif Savaşları

Manga, anime uyarlamalarının açtığı yoldan ilerleyerek Batı'da da büyük bir okuyucu kitlesi bulmuştur. Fransa, İtalya ve İspanya gibi Avrupa ülkelerinde manga satışları rekorlar kırarken, ABD pazarında önceleri "honyaku komikkusu" (çeviri çizgi roman) formatında satılan eserler, zamanla orijinal formatıyla rafları ele geçirmiştir. Adam Warren ve Ben Dunn gibi Batılı çizgi roman çizerleri animelerden ilham almış, hatta Warren, Dirty Pair için resmi uyarlamalar çizmiştir.

Trajikomik bir hukuk notu: 1990'larda Batı'da kurulan Manga Entertainment gibi bazı şirketler, "manga" kelimesini kendi ticari markaları olarak tescil ettirmeye çalışmış ve bu jenerik kelimeyi kullanan hayran gruplarına veya diğer yayıncılara karşı agresif yargı süreçleri başlatmıştır. Oysa "manga" kelimesi İngilizceye ve küresel popüler kültüre bu şirketler kurulmadan çok önce girmiştir. Neyse ki günümüzde bu tür absürt telif davaları yerini, manganın tüm dünyada özgürce okunup paylaşılmasına bırakmıştır.

"https://www.argoca.com/index.php?title=Manga&oldid=18884" sayfasından alınmıştır