Screentone
Screentone Nedir? (Özetle)
Screentone, siyah-beyaz manga çizimlerinde gölgelendirme, doku ve gri tonlamalar yapmak için kullanılan, üzeri noktalı veya desenli saydam yapışkan asetat kağıtlarına verilen addır. Mangakalar tarafından çizimin üzerine yapıştırılıp fazlalıkları maket bıçağıyla kesilerek uygulanan bu teknik, manga sanatının en karakteristik görsel öğesidir.
Fiziksel Yapısı ve Kullanım Amacı
Manga sayfaları matbaada siyah ve beyaz mürekkeple basılır; gerçek anlamda "gri" mürekkep kullanılmaz. İşte burada screentone devreye girer. Üzerinde farklı sıklıkta ve boyutta siyah noktalar (halftone) bulunan bu saydam tabakalar, gözü yanıltarak çizimde gri bir gölge varmış illüzyonu ortaya çıkarır.
Çizerler ve asistanları, karakterlerin kıyafetlerine desen vermek, gökyüzünü tonlamak veya arka planlara derinlik katmak için yüzlerce değişik screentone deseni kullanırlar. Geleneksel manga endüstrisinde bu yapışkan asetatların bir tabakası (genellikle B4 veya A4 boyutunda) ortalama 500 yen civarında satılırdı.
Kazıma Tekniği (Tone Kezuri)
Screentone kullanmak ciddi bir el becerisi gerektirir. Çizimin üzerine yapıştırılan tabakanın fazlalıkları ince uçlu bir maket bıçağı (kretuar) ile orijinal kağıda zarar vermeden kesilip atılır.
Bunun yanı sıra, Japonya'da Tone Kezuri (Ton Kazıma) adı verilen efsanevi bir teknik vardır. Çizer, yapıştırdığı screentone'un üzerindeki siyah noktaları maket bıçağının ucuyla hafifçe kazıyarak beyazlatır. Bu sayede saçlardaki ışık parlamaları, büyülü auralar, dumanlar veya bulutlar kusursuz bir renk geçişiyle (gradyan) kağıda aktarılır.
80'ler Altın Çağı ve Screentone Ustaları
1980'lerden itibaren, özellikle duygusal atmosferlerin ön planda olduğu Shojo manga (genç kız mangaları) ve aksiyon dolu Shonen manga serileri bu tekniğe giderek daha bağımlı hale gelmiştir.
Screentone kullanımını basit bir gölgelendirmenin ötesine taşıyıp adeta bir sanat eserine dönüştüren ilk efsanevi mangakalar arasında; Video Girl Ai ile Katsura Masakazu, Bastard!! ile Hagiwara Kazushi, Asamiya Kia ve Kitagawa Shou bulunur. Bu ustaların sayfaları, üst üste yapıştırılmış ve kazınmış tonlarca screentone katmanıyla doludur.
Markalar ve Dijital Devrim (Günümüzdeki Durumu)
Eskiden çizerlerin masaları Deleter, IC Screen, Letratone, Ziptone veya Zip-a-tone gibi ünlü markaların fiziksel asetat kağıtlarıyla dolup taşardı.
Çevirmenin Notu: Ancak günümüzde (2020'ler ve sonrası) fiziksel screentone üretimi ve kullanımı neredeyse bitme noktasına gelmiştir!
Modern mangakaların %99'u, artık Clip Studio Paint (eski adıyla Manga Studio) veya Procreate gibi dijital çizim programları kullanmaktadır. Bu yazılımlar, eskiden binlerce yen harcanarak alınan ve keserken ter dökülen o fiziksel screentone desenlerini, tek bir tıklamayla ve tamamen ücretsiz olarak dijital sayfalara uygulamayı sağlar. Yine de o geleneksel asetat kağıtlarını kesmenin ve kazımanın verdiği "otaku tatmini", eski toprak çizerler tarafından hala özlemle anılmaktadır.