Otaku

Otaku Nedir? (Hap Bilgi)

Otaku; anime, manga veya video oyunları başta olmak üzere belirli bir hobiye aşırı derecede tutkun olan kişileri tanımlayan Japonca kökenli bir terimdir. Batı'da "geek" veya "nerd" gibi zararsız bir hayranlık ifadesi olarak benimsense de, Japonya'da tarihsel olarak asosyallik ve takıntı ile ilişkilendirilmiştir.

Etimoloji: "Sizin Eviniz"den Alt Kültüre

Sözlük anlamı ile "o-taku" (お宅), Japoncada "sizin eviniz" veya karşımızdaki kişiye mesafeli ve saygılı bir şekilde hitap ederken kullanılan "siz / zatıaliniz" anlamına gelir.

Peki bu kibar kelime nasıl oldu da fanatikleri tanımlar hale geldi? 1970'lerin sonu ve 80'lerin başında, Japonya'daki bilimkurgu fuarlarında ve erken dönem Comiket (çizgi roman pazarı) etkinliklerinde bir araya gelen hayranlar, genellikle sosyal becerileri zayıf ve içe dönük gençlerdi. Bu gençler, birbirleriyle senli benli olmak yerine, aralarındaki güvenli mesafeyi korumak için sürekli "O-taku" (Siz) hitabını kullanıyorlardı. Zamanla bu hitap şekli, bu alt kültürün kendisine verilen isim haline geldi.

Çevirmenin Notu: Otaku kelimesi sıklıkla "evden hiç çıkmayan kişi" anlamına gelen Hikikomori terimi ile karıştırılır. Bir otaku evcimen olabilir ama sevdiği animenin figürünü almak için Akihabara'nın altını üstüne getirmekten de çekinmez!

Kelimenin Doğuşu ve Popülerleşmesi

Gerçekte "otaku" terimi, deneme yazarı ve eleştirmen Akio Nakamori tarafından ilk kez yazılı basında tanımlanmıştır. Nakamori, Manga Burikko dergisinin Haziran 1983 sayısında yayımlanan "Otaku'nun İncelenmesi" adlı makalesinde, fuarlarda gördüğü bu garip, bakımsız ama tutkulu gençleri tanımlamak için bu kelimeyi kullanmış ve terim yavaş yavaş halk bilincine yerleşmeye başlamıştır.

1989 Tsutomu Miyazaki Olayı: Karanlık Yıllar

Otaku kelimesinin Japonya'da uzun yıllar boyunca "ezik", "fütursuz" ve hatta "tehlikeli" gibi çok kötü anlamlara gelmesinin arkasında kanlı bir tarih yatar.

1989 yılında yakalanan seri katil Tsutomu Miyazaki, basında "Otaku Katili" olarak adlandırıldı. Evinde binlerce anime, manga ve korku filmi kaseti bulunması, medyanın tüm anime/manga hayranlarını potansiyel suçlu ve sapkın olarak damgalamasına yol açtı. Bu olaydan sonra Japonya'da kendine "otaku" demek uzun yıllar boyunca büyük bir sosyal dışlanma sebebi oldu.

Günümüzde Otaku Kültürü: Batı vs. Japonya

Günümüzde algılar büyük ölçüde değişmiştir:

• Japonya'da: Eski karanlık imajı büyük ölçüde silinmiş olsa da, hala hafif bir "sosyal beceriksizlik" veya "aşırı takıntı" (tren otakusu, idol otakusu, askeri otaku vb.) alt metni taşır. Ancak anime endüstrisinin devasa ekonomik gücü sayesinde artık Akihabara gibi bölgelerde gururla taşınan bir kimliktir.
• Batı'da ve Türkiye'de: Japon popüler kültürüne (anime, manga, cosplay) gönül vermiş kişilerin kendilerini tanımlamak için kullandıkları, "geek" benzeri pozitif ve eğlenceli bir etikettir. (Ancak Japon kültürüne hastalıklı derecede saplantılı olan ve kendi kültürünü reddeden Batılılar için genellikle daha aşağılayıcı olan Weeaboo veya kısaca Weeb terimi kullanılır.)