Mecha

Mecha Nedir? (Kısaca)

Mecha (Meka), genellikle devasa boyutlardaki, insan pilotlar tarafından içeriden kontrol edilen savaş robotlarını ve bu robotları merkeze alan bilimkurgu alt türünü ifade eder. İngilizce "mechanical" kelimesinden türeyen mecha, Japon popüler kültürünün dünya çapındaki en ikonik sembollerinden biridir.

Etimoloji: Mecha Kelimesinin Kökeni ve Anlamı

İngilizce "mechanical" (mekanik) kelimesinin Japonca telaffuzundan (メカ - Meka) türetilmiştir. Japonya'da "mecha" terimi çok geniş bir anlama sahiptir; arabalar, uçaklar, silahlar ve hatta sıradan elektronik aletler bile bu kategoriye girebilir. Ancak Batı dünyasında ve küresel otaku kültüründe mecha denildiğinde akla doğrudan binalar boyunda, lazer kılıçları savuran ve bir pilot tarafından yönetilen Dev Robotlar (Giant Robots) gelir.

Anime ve Manga Dünyasında Mecha'nın Yeri

Japonya'da mecha kültürü, tarihsel olarak manga sayfalarından ziyade anime endüstrisi tarafından büyütülmüştür. Bunun en büyük nedeni, stüdyoların animeleri finanse edebilmek için oyuncak şirketleriyle (örn. Bandai) anlaşması ve Gunpla (Gundam plastik modelleri) gibi devasa bir ticari ürün pazarı ortaya çıkarmasıdır. Ancak bu, manganın mechayı dışladığı anlamına gelmez. Kusursuz çizilmiş bir mecha tasarımı, bilimkurgu mangalarının omurgasıdır ve okuyucuya o metalik ağırlığı hissettirmek büyük bir çizerlik becerisi (mangaka yeteneği) gerektirir.

Süper Robot ve Gerçekçi Robot Ayrımı

Mecha türü kendi içinde iki ana akıma ayrılır:

• Süper Robot (Super Robot): Fizik kurallarını pek umursamayan, adeta birer yarı-tanrı gibi davranan, fantastik güçlere sahip robotlardır. (Örn: Tengen Toppa Gurren Lagann, Mazinger Z)
• Gerçekçi Robot (Real Robot): Robotların sadece seri üretim birer askeri araç/silah olarak görüldüğü, mermilerinin bittiği, bozulan ve politik savaşların ortasında kalan gerçekçi tasarımlardır. (Örn: Mobile Suit Gundam, Patlabor)

Efsanevi Mecha Tasarımcıları (Mangakalar)

Mecha tasarımı (Mecha Design), manga ve anime üretiminde başlı başına bir sanat dalıdır. Sadece robot çizerek efsaneleşmiş bazı çağdaş mangaka ve tasarımcılar şunlardır:

• Go Nagai: Efsanevi Mazinger Z serisinin tasarımcısıdır. "Kafasına küçük bir araçla inilerek içeriden kontrol edilen dev robot" konseptini popüler kültüre armağan eden dahidir.
• Mamoru Nagano: The Five Star Stories mangasını üretmiştir. Mecha tasarımını hantal savaş makinelerinden çıkarıp, adeta birer moda harikası, zarif ve mitolojik şövalyelere dönüştürmesiyle tanınır.
• Masamune Shirow: Ghost in the Shell ve Appleseed gibi başyapıtları ortaya çıkarmıştır. Siberpunk kültürü ile gerçekçi mecha/siborg tasarımlarını kusursuz bir şekilde harmanlamıştır.

Çevirmenin Notu: Eğer bir gün Japonya'da dev bir robota binmeniz istenirse, lütfen Shinji gibi mızmızlanmayın ve o robota binin! (Bkz: Neon Genesis Evangelion)